Viêm mũi dị ứng: Hắt hơi, sổ mũi và 7 cách kiểm soát
20% dân Việt bị viêm mũi dị ứng — tăng nhanh do ô nhiễm tại HN, TPHCM. Bệnh không nguy hiểm nhưng ảnh hưởng chất lượng cuộc sống. Bài này hướng dẫn nhận biết và kiểm soát.
Triệu chứng
- Hắt hơi liên tục (5-10 lần/cơn)
- Chảy nước mũi trong
- Nghẹt mũi
- Ngứa mũi, mắt, vòm miệng
- Mắt đỏ, chảy nước mắt
- Đau đầu
- Mệt mỏi (mất ngủ do nghẹt mũi)
- Giảm khứu giác
2 loại:
- Theo mùa: Phấn hoa mùa xuân
- Quanh năm: Bụi nhà, lông thú, mạt bụi nhà
Nguyên nhân tại VN
- Bụi nhà (mạt bụi nhà - dust mites): Phổ biến nhất. Sống trong nệm, gối, sofa.
- Phấn hoa: Tháng 3-5 mùa xuân.
- Lông thú cưng: Mèo, chó.
- Nấm mốc: Phòng ẩm thấp, đặc biệt mùa nồm HN (T2-T4).
- Ô nhiễm không khí: Bụi PM2.5 cao tại HN, TPHCM.
- Khói thuốc lá.
- Hoá chất: Nước hoa, sản phẩm tẩy rửa.
Phương pháp điều trị
- Tránh dị nguyên (quan trọng nhất): Xác định và tránh.
- Thuốc kháng histamine:
- Loratadine (Clarityne) — không gây buồn ngủ
- Cetirizine (Zyrtec) — hơi gây buồn ngủ
- Desloratadine (Aerius)
- Xịt mũi corticoid: Fluticasone (Flixonase), Mometasone (Nasonex). Hiệu quả nhất cho ca nặng. 1-2 nhát/bên/ngày.
- Xịt nước muối sinh lý: Vệ sinh mũi 2-3 lần/ngày.
- Thuốc co mạch (Otrivin, Coldi-B): Chỉ ngắn hạn (3-5 ngày). Lâu hơn — gây nghẹt mũi rebound.
- Liệu pháp miễn dịch (immunotherapy): Tiêm dị nguyên liều tăng dần 3-5 năm. Chữa khỏi 60-80%. Tại BV Tai Mũi Họng TW.
7 cách phòng ngừa tại nhà
- Vệ sinh nhà thường xuyên: Hút bụi 2-3 lần/tuần. Dùng máy hút có HEPA filter.
- Giặt ga gối hàng tuần: Nước nóng >55°C — diệt mạt bụi.
- Vỏ chống dị ứng cho gối, nệm: Mua loại allergy-proof.
- Máy lọc không khí HEPA: Trong phòng ngủ. Xiaomi, Sharp, Daikin.
- Máy hút ẩm: Mùa nồm HN. Giữ độ ẩm 30-50%.
- Giảm thảm: Thảm tích bụi. Nên dùng sàn cứng.
- Đeo khẩu trang khi ra đường: Đặc biệt ngày AQI cao.
Theo dõi chất lượng không khí: App AirVisual, IQAir. Đeo khẩu trang khi AQI >100.
Phân biệt viêm mũi dị ứng vs cảm cúm
| Đặc điểm | Viêm mũi DỊ ỨNG | CẢM CÚM |
|---|---|---|
| Sốt | Không | Có thể |
| Đau cơ | Không | Phổ biến |
| Ngứa mắt mũi | Có | Hiếm |
| Nước mũi | Trong, lỏng | Đặc, vàng/xanh |
| Thời gian | Dài hạn, tái phát | 7-10 ngày |
| Nguyên nhân | Dị nguyên | Virus |
Khám tai mũi họng nếu khó phân biệt.
Top BV Tai Mũi Họng tại VN
- TPHCM: BV Tai Mũi Họng TPHCM (Q3), BV Đại học Y Dược, BV Nhân dân 115, Vinmec, FV.
- HN: BV Tai Mũi Họng Trung Ương (Đống Đa), BV Bạch Mai - khoa TMH, BV E, Vinmec Times City.
- Đà Nẵng: BV Tai Mũi Họng Đà Nẵng, BV Hoàn Mỹ.
Test dị ứng: Skin prick test (chích da) hoặc xét nghiệm máu IgE. Xác định dị nguyên cụ thể. 500k-2 triệu.
Câu hỏi thường gặp
Viêm mũi dị ứng có chữa khỏi không?
Đa số kiểm soát tốt với thuốc + tránh dị nguyên. Liệu pháp miễn dịch có thể chữa khỏi 60-80% trường hợp.
Trẻ em có bị viêm mũi dị ứng không?
Có. 20-30% trẻ em VN. Thường có yếu tố di truyền. Có thể tự khỏi khi lớn lên ở 30% trường hợp.
Có nên dùng kháng sinh cho viêm mũi dị ứng?
KHÔNG. Dị ứng không phải nhiễm khuẩn. Kháng sinh không có tác dụng. Chỉ dùng nếu có nhiễm khuẩn phụ (viêm xoang).
Xịt mũi corticoid có hại không?
Liều thấp (1-2 nhát/ngày) — an toàn dài hạn. Không gây tác dụng phụ toàn thân như corticoid uống.
Viêm mũi dị ứng có liên quan hen suyễn không?
Có. 30-40% người viêm mũi dị ứng có hen suyễn. Đường hô hấp trên-dưới liên kết. Điều trị mũi có thể giảm hen.
Nguồn tham khảo
- WAO Allergy Guidelines
- BV Tai Mũi Họng TW