Mãn kinh: Hiểu giai đoạn + 7 cách giảm triệu chứng

3 giai đoạn của mãn kinh

1. Tiền mãn kinh (Perimenopause): 40-50 tuổi. Hormone dao động. Kinh nguyệt không đều. Bốc hoả nhẹ. Kéo dài 4-10 năm.
2. Mãn kinh (Menopause): Sau 12 tháng không kinh. Trung bình 51 tuổi (45-55).
3. Hậu mãn kinh (Postmenopause): Sau mãn kinh. Triệu chứng giảm dần. Tuy nhiên rủi ro loãng xương + tim mạch tăng.

10 triệu chứng phổ biến

1. Bốc hoả (Hot flashes): 70-80% phụ nữ. Cảm giác nóng đột ngột, đỏ mặt, đổ mồ hôi. Kéo dài 1-5 phút.
2. Đổ mồ hôi đêm: Bốc hoả ban đêm. Gây mất ngủ.
3. Mất ngủ: 40-60% phụ nữ.
4. Thay đổi tâm trạng: Cáu gắt, lo âu, trầm cảm.
5. Mệt mỏi.
6. Khô âm đạo: Estrogen giảm. Đau khi quan hệ.
7. Tiểu nhiều: Tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu.
8. Tăng cân (đặc biệt vùng bụng): Trao đổi chất giảm.
9. Tóc rụng + da khô.
10. Đau khớp + cơ.

7 cách quản lý không dùng thuốc

1. Lifestyle: Tập thể dục 150 phút/tuần. Yoga, đi bộ. Giảm bốc hoả 30-50%.
2. Chế độ ăn: Tăng phytoestrogen (đậu nành, hạt lanh) — giảm bốc hoả nhẹ. Hạn chế cà phê, rượu, đồ cay (kích hoạt bốc hoả).
3. Quản lý stress: Thiền, mindfulness. Cortisol cao = triệu chứng nặng hơn.
4. Ngủ tốt: Phòng mát, mặc cotton thoáng. Tránh màn hình trước ngủ.
5. Bổ sung vitamin D + canxi: Phòng loãng xương.
6. Quan hệ vợ chồng đều đặn: Giữ độ ẩm âm đạo + lợi ích tâm lý.
7. Kết nối xã hội: Tham gia nhóm hỗ trợ phụ nữ mãn kinh.

Liệu pháp hormone thay thế (HRT)

Loại:

• Estrogen + progesterone (cho phụ nữ còn tử cung)
• Estrogen đơn (cho phụ nữ đã cắt tử cung)
• Dạng: viên uống, gel, miếng dán, vòng âm đạo

Lợi ích:

• Giảm 80% bốc hoả
• Cải thiện giấc ngủ + tâm trạng
• Giảm khô âm đạo
• Phòng loãng xương

Rủi ro:

• Tăng nguy cơ ung thư vú (1.2x sau 5+ năm)
• Tăng nguy cơ huyết khối
• Tăng nguy cơ đột quỵ (nhỏ)

Khuyến nghị: Liều thấp nhất + thời gian ngắn nhất. Tham vấn bác sĩ. Phù hợp cho phụ nữ <60 tuổi + triệu chứng nặng.

Thuốc khác cho triệu chứng cụ thể

• SSRI/SNRI (Venlafaxine, Paroxetine): Giảm bốc hoả 50-60%. Cho người không dùng được HRT.
• Gabapentin: Giảm bốc hoả + cải thiện ngủ.
• Clonidine: Cho bốc hoả + có tăng huyết áp.
• Estrogen âm đạo (kem, viên): Cho khô âm đạo, không hấp thu toàn thân.
• Bisphosphonates: Loãng xương sau mãn kinh.

Khám mãn kinh tại VN

Top BV phụ khoa:

• TPHCM: BV Từ Dũ, BV Hùng Vương, BV Vinmec, FV, Tâm Anh Sài Gòn
• HN: BV Phụ Sản TW, BV Phụ Sản HN, Vinmec Times City, Tâm Anh HN
• Đà Nẵng: BV Phụ Sản Nhi Đà Nẵng, Vinmec Đà Nẵng

Khám gì:

• Khám phụ khoa
• Xét nghiệm hormone (FSH, LH, estrogen)
• Đo mật độ xương (DEXA)
• Mammogram
• Pap smear
• Tư vấn HRT

Chi phí gói khám mãn kinh: 2-8 triệu.

Phòng ngừa biến chứng dài hạn

Loãng xương:

• Canxi 1200mg + vitamin D 800-1000 IU/ngày
• Tập kháng lực 2-3 lần/tuần
• Đo DEXA định kỳ

Bệnh tim mạch:

• Sau mãn kinh, nguy cơ tim mạch nữ ngang nam
• Kiểm soát HA, cholesterol, đường huyết
• Tập thể dục đều

Ung thư:

• Mammogram hàng năm
• Pap smear (cho đến 65 tuổi)
• Nội soi đại tràng (45+ tuổi)

Sức khoẻ tâm thần:

• Khám tâm lý nếu có dấu hiệu trầm cảm
• Duy trì kết nối xã hội + sở thích

Câu hỏi thường gặp