Bà bầu uống thuốc gì? Danh sách thuốc an toàn và cấm 2026

Phân loại thuốc theo FDA cho thai kỳ

FDA (US Food and Drug Administration) phân loại thuốc thành 5 nhóm:

• Loại A: Nghiên cứu trên người chứng minh an toàn. (vd: axit folic, vitamin tổng hợp cho bà bầu)
• Loại B: Nghiên cứu trên động vật an toàn, chưa có nghiên cứu đầy đủ trên người. (vd: paracetamol, amoxicillin, insulin)
• Loại C: Nghiên cứu trên động vật cho thấy có hại, chưa rõ trên người. Chỉ dùng khi lợi ích vượt rủi ro. (vd: aspirin liều cao, fluconazole)
• Loại D: Có bằng chứng gây hại cho thai nhưng có thể dùng trong tình huống đe dọa tính mạng mẹ. (vd: lithium, một số thuốc chống động kinh)
• Loại X: CHỐNG CHỈ ĐỊNH TUYỆT ĐỐI. Gây dị tật chắc chắn. (vd: isotretinoin, thalidomide, methotrexate)

Năm 2015, FDA chuyển sang hệ thống nhãn mới (PLLR) chi tiết hơn — nhưng phân loại A-X vẫn được dùng phổ biến.

Thuốc an toàn thường dùng (loại A và B)

• Paracetamol (Acetaminophen): Hạ sốt, giảm đau. Liều tối đa 3g/ngày, không quá 5 ngày liên tiếp.
• Amoxicillin, Penicillin: Kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn đường tiểu, viêm họng. An toàn ở mọi quý.
• Cefuroxime, Ceftriaxone: Kháng sinh thế hệ 2-3, an toàn.
• Erythromycin, Azithromycin: Thay thế penicillin nếu dị ứng.
• Metronidazole: Điều trị nhiễm khuẩn âm đạo. An toàn ở quý 2-3 (tránh quý 1).
• Insulin: Điều trị tiểu đường thai kỳ. An toàn nhất.
• Methyldopa, Labetalol: Thuốc hạ huyết áp cho tiền sản giật.
• Bromhexine, Acetylcysteine: Long đờm khi ho.
• Loratadine, Cetirizine: Kháng dị ứng, nghẹt mũi.
• Omeprazole, Famotidine: Trị trào ngược dạ dày, ợ chua.
• Ondansetron, Vitamin B6: Giảm buồn nôn, ốm nghén.

Thuốc cần TRÁNH tuyệt đối

• Isotretinoin (Roaccutane, Acnotin): Trị mụn — gây dị tật não, tim, mặt nghiêm trọng. Phải ngưng ít nhất 1 tháng trước khi có thai.
• Methotrexate: Gây sảy thai, dị tật.
• Warfarin: Thuốc chống đông — gây dị tật xương.
• Statins (Atorvastatin, Rosuvastatin): Giảm cholesterol — chống chỉ định.
• ACE inhibitors (Captopril, Enalapril, Lisinopril): Hạ huyết áp — gây tổn thương thận thai nhi.
• NSAIDs (Ibuprofen, Diclofenac, Naproxen): Tránh từ tuần 30 — gây đóng ống động mạch sớm và thiểu ối. Dưới tuần 30 có thể dùng nhưng hạn chế.
• Tetracycline, Doxycycline, Minocycline: Kháng sinh — gây vàng răng vĩnh viễn ở trẻ.
• Ciprofloxacin, Levofloxacin: Kháng sinh — gây tổn thương sụn khớp thai.
• Aspirin liều cao (>325mg/ngày): Gây sảy thai, thai chậm tăng trưởng. Aspirin liều thấp (75-150mg) chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.
• Codeine, Tramadol: Giảm đau opioid — gây nghiện thai nhi nếu dùng dài hạn.
• Diazepam (Seduxen), Alprazolam (Xanax): An thần — gây hội chứng cai ở trẻ sơ sinh.
• Misoprostol (Cytotec): Gây sảy thai cố ý — tuyệt đối không tự dùng.

Khi bị cảm cúm, sốt nên dùng thuốc gì?

Cảm cúm khi mang thai khá phổ biến. Cách xử lý an toàn:

• Sốt: Paracetamol 500mg × 3-4 lần/ngày khi sốt >38.5°C. Sốt cao kéo dài có thể gây dị tật ống thần kinh ở 3 tháng đầu.
• Ho khan: Uống nhiều nước, ngậm kẹo gừng, mật ong (sau 1 tuổi cho bé). Có thể dùng siro ho không chứa codeine.
• Ho có đờm: Bromhexine, Acetylcysteine — long đờm an toàn.
• Nghẹt mũi: Xịt nước muối sinh lý (an toàn 100%). Tránh thuốc xịt co mạch (Otrivin) ở quý 1.
• Đau họng: Súc miệng nước muối ấm. Có thể ngậm Strepsils không chứa lidocaine.
• Tiêm vaccine cúm: An toàn ở mọi quý — khuyến cáo cho tất cả bà bầu trong mùa cúm.

Nếu sốt >39°C kéo dài >3 ngày, ho ra máu, khó thở — đến viện ngay vì có thể là cúm A/B nặng cần điều trị bằng Tamiflu (oseltamivir — an toàn cho bà bầu).

Vitamin và khoáng chất cần bổ sung

• Axit folic 400-800mcg/ngày: Bắt buộc, từ 3 tháng trước mang thai đến hết quý 1.
• Sắt 27-60mg/ngày: Từ tuần 12. Uống sau ăn để giảm buồn nôn.
• Canxi 1000mg/ngày: Cả thai kỳ. Có thể uống Caltrate, Calcium Sandoz.
• DHA 200-400mg/ngày: Từ tuần 14, đặc biệt quý 3 khi não thai phát triển nhanh.
• Vitamin D3 600-800 IU/ngày: Người ít ra nắng cần bổ sung.
• Vitamin tổng hợp cho bà bầu: Elevit, Procare, Centrum Materna — uống 1 viên/ngày từ trước thai kỳ.

Câu hỏi thường gặp