3 bệnh mắt phổ biến: Cataract, Glaucoma, khô mắt + top BV mắt
VN có 1.5 triệu người mù lòa, 80% có thể phòng ngừa nếu phát hiện sớm. 3 bệnh mắt phổ biến nhất: cataract (50% người >65 tuổi), glaucoma (1-2% người trưởng thành), khô mắt (30% dân văn phòng). Bài này hướng dẫn nhận biết và điều trị.
1. Cataract (đục thuỷ tinh thể)
Triệu chứng:
- Mờ mắt dần (như nhìn qua kính mờ)
- Nhạy ánh sáng
- Khó nhìn về đêm
- Màu sắc nhạt
- Cần ánh sáng mạnh để đọc
Nguyên nhân: Tuổi già (90%), tiểu đường, chấn thương, dùng corticoid dài hạn.
Điều trị: Phẫu thuật thay thuỷ tinh thể (Phaco). Thủ thuật 15-30 phút. Hồi phục thị lực >90%.
Chi phí phẫu thuật cataract:
- BV công có BHYT: 5-15 triệu
- BV tư cao cấp (Vinmec, FV): 20-50 triệu
- Có nhiều loại lens: monofocal (rẻ), multifocal (đắt nhưng nhìn được mọi khoảng cách)
2. Glaucoma (cườm nước)
'Sát thủ thầm lặng' của thị lực — không có triệu chứng đến giai đoạn cuối.
Triệu chứng (giai đoạn cuối):
- Mất thị lực ngoại vi (như nhìn qua ống)
- Đau đầu, đau mắt
- Buồn nôn (nếu cấp tính)
- Cuối cùng — mù loà vĩnh viễn
Nguyên nhân: Áp lực nội nhãn cao → tổn thương dây thần kinh thị giác.
Yếu tố nguy cơ:
- Tuổi >40
- Gia đình có người glaucoma
- Cận nặng (>-6D)
- Tiểu đường
- Dùng corticoid dài hạn
Phát hiện: Đo nhãn áp + soi đáy mắt định kỳ. KHÔNG triệu chứng → BẮT BUỘC khám sàng lọc.
Điều trị:
- Thuốc nhỏ mắt giảm nhãn áp (Timolol, Latanoprost) — suốt đời
- Laser (SLT) — giảm nhãn áp
- Phẫu thuật (trabeculectomy) — cho ca nặng
QUAN TRỌNG: Tổn thương đã có — không thể phục hồi. Phát hiện sớm = bảo tồn thị lực.
3. Khô mắt
Triệu chứng:
- Cảm giác cát trong mắt
- Đỏ mắt
- Mỏi mắt khi đọc/nhìn màn hình
- Nhạy ánh sáng
- Mờ tạm thời (cải thiện khi chớp)
- Chảy nước mắt phản xạ
Nguyên nhân:
- Nhìn màn hình lâu (chớp ít)
- Tuổi (giảm sản xuất nước mắt)
- Phụ nữ mãn kinh
- Đeo contact lens
- Phẫu thuật mắt LASIK
- Thuốc kháng histamine, thuốc chống trầm cảm
- Khô khí, máy lạnh
Điều trị:
- Nước mắt nhân tạo (Refresh, Systane) — 4-6 lần/ngày
- Quy tắc 20-20-20: Nhìn xa 20 feet, 20 giây, mỗi 20 phút
- Máy phun ẩm trong phòng
- Compress ấm mí mắt
- Omega-3 1000mg/ngày
- Punctal plugs (cho ca nặng)
Khám sàng lọc mắt
Tần suất khuyến nghị:
- 20-39 tuổi: 5-10 năm/lần
- 40-54 tuổi: 2-4 năm/lần
- 55-64 tuổi: 1-3 năm/lần
- 65+ tuổi: 1-2 năm/lần
- Tiểu đường, gia đình có glaucoma: hàng năm
Khám gồm:
- Đo thị lực
- Đo nhãn áp (cho glaucoma)
- Soi đáy mắt
- Khám tật khúc xạ
- Đo độ dày giác mạc (nếu cần)
Chi phí: 200-500k tại các phòng khám mắt. 500k-1.5 triệu tại BV chuyên khoa.
Top BV và phòng khám mắt tại VN
TPHCM:
- BV Mắt TPHCM (Q3) — công lập, lớn nhất
- BV Mắt Sài Gòn (Q5)
- BV Mắt Cao Thắng (Q3) — phẫu thuật cataract chuyên nghiệp
- BV Mắt Quốc Tế Việt Nga
- Vinmec Central Park — Khoa Mắt
- FV Hospital — Eye Center
Hà Nội:
- BV Mắt Trung Ương (Hai Bà Trưng)
- BV Mắt Hà Nội
- Vinmec Times City — Khoa Mắt
- BV Mắt Quốc Tế Việt-Nga
- BV Mắt Quốc Tế DND (Đống Đa)
Đà Nẵng:
- BV Mắt Đà Nẵng
- BV Hoàn Mỹ Đà Nẵng — Khoa Mắt
Phẫu thuật khúc xạ (LASIK, SMILE): 30-80 triệu/2 mắt. Top: BV Mắt Cao Thắng, BV Mắt Sài Gòn, Vinmec.
Phòng ngừa bệnh mắt
- Khám mắt định kỳ — quan trọng nhất, đặc biệt sau 40 tuổi
- Đeo kính râm UV400: Phòng cataract do tia UV
- Quy tắc 20-20-20: Phòng khô mắt + mỏi mắt
- Đủ vitamin A, lutein, omega-3: Cà rốt, rau xanh, cá hồi
- Bỏ thuốc lá: Tăng nguy cơ cataract + thoái hoá điểm vàng
- Kiểm soát tiểu đường, huyết áp: Bảo vệ võng mạc
- Đội mũ rộng vành ngoài trời
- Không dụi mắt mạnh
Câu hỏi thường gặp
Cataract có thể chữa khỏi hoàn toàn không?
Có. Phẫu thuật Phaco — thay thuỷ tinh thể nhân tạo. Hồi phục thị lực >90%, kết quả vĩnh viễn.
Glaucoma có chữa khỏi không?
Không. Tổn thương dây thần kinh thị giác không phục hồi. Tuy nhiên thuốc + phẫu thuật ngừng tiến triển — bảo tồn thị lực còn lại.
LASIK có an toàn không?
Rất an toàn (99%+ thành công). Tuy nhiên có rủi ro nhỏ khô mắt + halos quanh đèn ban đêm. Phù hợp cận <-10D.
Người dùng máy tính nhiều có nguy cơ cận thị tăng không?
Có. Nhìn gần lâu → cơ mắt căng → cận tiến triển. Quy tắc 20-20-20 + nghỉ thường xuyên + tăng ánh sáng.
Trẻ em mấy tuổi nên khám mắt lần đầu?
6 tháng tuổi (kiểm tra phát triển), 3 tuổi (kiểm tra thị lực), 5 tuổi (trước vào lớp 1). Sau đó hàng năm nếu có dấu hiệu.
Nguồn tham khảo
- WHO World Sight Day
- BV Mắt TW: Hướng dẫn chăm sóc mắt