3 bệnh mắt phổ biến: Cataract, Glaucoma, khô mắt + top BV mắt

P
Phan Thanh Trung
Cập nhật: 28/04/2026 · 6 phút đọc
📚 💚 Sức khoẻ
3 bệnh mắt phổ biến: Cataract, Glaucoma, khô mắt + top BV mắt

VN có 1.5 triệu người mù lòa, 80% có thể phòng ngừa nếu phát hiện sớm. 3 bệnh mắt phổ biến nhất: cataract (50% người >65 tuổi), glaucoma (1-2% người trưởng thành), khô mắt (30% dân văn phòng). Bài này hướng dẫn nhận biết và điều trị.

1. Cataract (đục thuỷ tinh thể)

Triệu chứng:

  • Mờ mắt dần (như nhìn qua kính mờ)
  • Nhạy ánh sáng
  • Khó nhìn về đêm
  • Màu sắc nhạt
  • Cần ánh sáng mạnh để đọc

Nguyên nhân: Tuổi già (90%), tiểu đường, chấn thương, dùng corticoid dài hạn.

Điều trị: Phẫu thuật thay thuỷ tinh thể (Phaco). Thủ thuật 15-30 phút. Hồi phục thị lực >90%.

Chi phí phẫu thuật cataract:

  • BV công có BHYT: 5-15 triệu
  • BV tư cao cấp (Vinmec, FV): 20-50 triệu
  • Có nhiều loại lens: monofocal (rẻ), multifocal (đắt nhưng nhìn được mọi khoảng cách)

2. Glaucoma (cườm nước)

'Sát thủ thầm lặng' của thị lực — không có triệu chứng đến giai đoạn cuối.

Triệu chứng (giai đoạn cuối):

  • Mất thị lực ngoại vi (như nhìn qua ống)
  • Đau đầu, đau mắt
  • Buồn nôn (nếu cấp tính)
  • Cuối cùng — mù loà vĩnh viễn

Nguyên nhân: Áp lực nội nhãn cao → tổn thương dây thần kinh thị giác.

Yếu tố nguy cơ:

  • Tuổi >40
  • Gia đình có người glaucoma
  • Cận nặng (>-6D)
  • Tiểu đường
  • Dùng corticoid dài hạn

Phát hiện: Đo nhãn áp + soi đáy mắt định kỳ. KHÔNG triệu chứng → BẮT BUỘC khám sàng lọc.

Điều trị:

  • Thuốc nhỏ mắt giảm nhãn áp (Timolol, Latanoprost) — suốt đời
  • Laser (SLT) — giảm nhãn áp
  • Phẫu thuật (trabeculectomy) — cho ca nặng

QUAN TRỌNG: Tổn thương đã có — không thể phục hồi. Phát hiện sớm = bảo tồn thị lực.

3. Khô mắt

Triệu chứng:

  • Cảm giác cát trong mắt
  • Đỏ mắt
  • Mỏi mắt khi đọc/nhìn màn hình
  • Nhạy ánh sáng
  • Mờ tạm thời (cải thiện khi chớp)
  • Chảy nước mắt phản xạ

Nguyên nhân:

  • Nhìn màn hình lâu (chớp ít)
  • Tuổi (giảm sản xuất nước mắt)
  • Phụ nữ mãn kinh
  • Đeo contact lens
  • Phẫu thuật mắt LASIK
  • Thuốc kháng histamine, thuốc chống trầm cảm
  • Khô khí, máy lạnh

Điều trị:

  • Nước mắt nhân tạo (Refresh, Systane) — 4-6 lần/ngày
  • Quy tắc 20-20-20: Nhìn xa 20 feet, 20 giây, mỗi 20 phút
  • Máy phun ẩm trong phòng
  • Compress ấm mí mắt
  • Omega-3 1000mg/ngày
  • Punctal plugs (cho ca nặng)

Khám sàng lọc mắt

Tần suất khuyến nghị:

  • 20-39 tuổi: 5-10 năm/lần
  • 40-54 tuổi: 2-4 năm/lần
  • 55-64 tuổi: 1-3 năm/lần
  • 65+ tuổi: 1-2 năm/lần
  • Tiểu đường, gia đình có glaucoma: hàng năm

Khám gồm:

  • Đo thị lực
  • Đo nhãn áp (cho glaucoma)
  • Soi đáy mắt
  • Khám tật khúc xạ
  • Đo độ dày giác mạc (nếu cần)

Chi phí: 200-500k tại các phòng khám mắt. 500k-1.5 triệu tại BV chuyên khoa.

Top BV và phòng khám mắt tại VN

TPHCM:

  • BV Mắt TPHCM (Q3) — công lập, lớn nhất
  • BV Mắt Sài Gòn (Q5)
  • BV Mắt Cao Thắng (Q3) — phẫu thuật cataract chuyên nghiệp
  • BV Mắt Quốc Tế Việt Nga
  • Vinmec Central Park — Khoa Mắt
  • FV Hospital — Eye Center

Hà Nội:

  • BV Mắt Trung Ương (Hai Bà Trưng)
  • BV Mắt Hà Nội
  • Vinmec Times City — Khoa Mắt
  • BV Mắt Quốc Tế Việt-Nga
  • BV Mắt Quốc Tế DND (Đống Đa)

Đà Nẵng:

  • BV Mắt Đà Nẵng
  • BV Hoàn Mỹ Đà Nẵng — Khoa Mắt

Phẫu thuật khúc xạ (LASIK, SMILE): 30-80 triệu/2 mắt. Top: BV Mắt Cao Thắng, BV Mắt Sài Gòn, Vinmec.

Phòng ngừa bệnh mắt

  • Khám mắt định kỳ — quan trọng nhất, đặc biệt sau 40 tuổi
  • Đeo kính râm UV400: Phòng cataract do tia UV
  • Quy tắc 20-20-20: Phòng khô mắt + mỏi mắt
  • Đủ vitamin A, lutein, omega-3: Cà rốt, rau xanh, cá hồi
  • Bỏ thuốc lá: Tăng nguy cơ cataract + thoái hoá điểm vàng
  • Kiểm soát tiểu đường, huyết áp: Bảo vệ võng mạc
  • Đội mũ rộng vành ngoài trời
  • Không dụi mắt mạnh

Câu hỏi thường gặp

Cataract có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Có. Phẫu thuật Phaco — thay thuỷ tinh thể nhân tạo. Hồi phục thị lực >90%, kết quả vĩnh viễn.

Glaucoma có chữa khỏi không?

Không. Tổn thương dây thần kinh thị giác không phục hồi. Tuy nhiên thuốc + phẫu thuật ngừng tiến triển — bảo tồn thị lực còn lại.

LASIK có an toàn không?

Rất an toàn (99%+ thành công). Tuy nhiên có rủi ro nhỏ khô mắt + halos quanh đèn ban đêm. Phù hợp cận <-10D.

Người dùng máy tính nhiều có nguy cơ cận thị tăng không?

Có. Nhìn gần lâu → cơ mắt căng → cận tiến triển. Quy tắc 20-20-20 + nghỉ thường xuyên + tăng ánh sáng.

Trẻ em mấy tuổi nên khám mắt lần đầu?

6 tháng tuổi (kiểm tra phát triển), 3 tuổi (kiểm tra thị lực), 5 tuổi (trước vào lớp 1). Sau đó hàng năm nếu có dấu hiệu.

Nguồn tham khảo

  • WHO World Sight Day
  • BV Mắt TW: Hướng dẫn chăm sóc mắt