Tăng huyết áp: Bệnh thầm lặng và 7 cách kiểm soát hiệu quả

Phân loại huyết áp

• Bình thường: <120/80 mmHg
• Cao bình thường: 120-129/<80
• Tăng huyết áp giai đoạn 1: 130-139/80-89
• Tăng huyết áp giai đoạn 2: ≥140/90
• Khủng hoảng tăng huyết áp: >180/120 — CẤP CỨU NGAY

Đo đúng cách:

1. Ngồi nghỉ 5 phút
2. Tay đặt ngang tim
3. Đo cả 2 tay 2 lần — lấy trung bình
4. Không cà phê/thuốc lá 30 phút trước
5. Đo nhiều lần khác ngày để xác định

Yếu tố nguy cơ

• Tuổi 45+: Nguy cơ tăng theo tuổi.
• Gia đình có người tăng HA: Yếu tố di truyền.
• Béo phì: BMI >25.
• Ít vận động.
• Ăn nhiều muối: >6g/ngày. Người Việt trung bình 9-10g/ngày.
• Uống nhiều rượu: >2 ly/ngày nam, >1 ly/ngày nữ.
• Hút thuốc lá.
• Stress mạn.
• Bệnh nền: Tiểu đường, bệnh thận, ngưng thở khi ngủ.
• Một số thuốc: NSAID liều cao, thuốc tránh thai, corticoid.

7 cách kiểm soát huyết áp không dùng thuốc

1. Giảm muối <5g/ngày (WHO): Đọc nhãn thực phẩm. Tránh mì gói, nước mắm, đồ chế biến. Có thể giảm 5-10 mmHg.
2. Tăng kali: Chuối, cam, khoai lang, rau bina. 3,500-4,700mg/ngày.
3. DASH diet: Nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, sữa ít béo. Nghiên cứu chứng minh giảm HA tương đương thuốc.
4. Tập thể dục 150 phút/tuần: Đi bộ, bơi, đạp xe. Giảm 5-8 mmHg.
5. Giảm cân: Giảm 5-10kg → giảm 5-20 mmHg.
6. Hạn chế rượu: ≤1 ly/ngày nữ, ≤2 ly/ngày nam.
7. Bỏ thuốc lá: Hút 1 điếu = HA tăng 10-20 mmHg trong 30 phút.

Bonus: Quản lý stress (thiền, yoga), ngủ đủ 7-9 giờ.

Thuốc điều trị tăng huyết áp

Theo chỉ định bác sĩ:

• ACE inhibitors (Lisinopril, Enalapril): Bảo vệ thận. Phù hợp người tiểu đường.
• ARB (Losartan, Telmisartan): Thay thế ACE nếu ho.
• Calcium channel blockers (Amlodipine, Nifedipine): Giảm HA hiệu quả.
• Diuretics (HCTZ): Lợi tiểu, giảm thể tích máu.
• Beta-blockers (Bisoprolol, Metoprolol): Cho người có bệnh tim kèm.

Lưu ý: Phải uống thuốc đều đặn cả đời. Ngưng đột ngột → HA tăng vọt → đột quỵ.

Biến chứng nguy hiểm

• Đột quỵ: Nguyên nhân #1 do tăng HA. Tăng 4-7 lần nguy cơ.
• Nhồi máu cơ tim: Tăng 2-3 lần.
• Suy tim: Tim phải bơm chống áp lực cao → suy yếu dần.
• Suy thận: 25% người tăng HA mạn → suy thận.
• Bệnh động mạch ngoại biên: Đau cách hồi khi đi bộ.
• Tổn thương mắt: Mất thị lực dần.
• Suy giảm trí nhớ: Liên quan Alzheimer.

Phòng ngừa: Kiểm soát HA <130/80 (hoặc <140/90 cho người >65 tuổi). Khám 3-6 tháng/lần.

Top bệnh viện tim mạch tại VN

TPHCM:

• BV Tim Tâm Đức (Q7)
• BV Tim TPHCM (Q10)
• BV Chợ Rẫy — Khoa Tim Mạch
• BV Đại học Y Dược
• Vinmec Central Park
• FV Hospital — Cardiology Center

Hà Nội:

• Viện Tim Mạch Quốc Gia (Bạch Mai)
• BV Tim Hà Nội
• BV E — Khoa Tim Mạch
• BV Bạch Mai — Khoa Tim Mạch
• Vinmec Times City

Đà Nẵng:

• BV Tim Mạch Đà Nẵng
• BV Hoàn Mỹ Đà Nẵng — Tim Mạch

Đo HA tại nhà: Mua máy Omron HEM-7156T (~1.5-2 triệu) hoặc Microlife BP A2 (~1 triệu). Đo 2 lần/ngày trong 1 tuần — biết HA trung bình.

Câu hỏi thường gặp