Phân và nước tiểu trẻ sơ sinh: Bảng màu và tần suất chuẩn

Phân su (meconium) — 24-48 giờ đầu

Đặc điểm: Màu xanh đen hoặc đen, dính như nhựa đường, không mùi. Đây là chất tích tụ trong ruột thai từ tế bào da, lông tơ, dịch ối.

Bình thường: Bé đi phân su trong 24 giờ đầu sau sinh, hết hẳn trong 2-4 ngày.

Bất thường: Không đi phân su trong 48 giờ — có thể tắc ruột bẩm sinh, cần khám ngay.

Phân chuyển tiếp (ngày 3-5)

Phân chuyển từ đen sang vàng-xanh, lỏng hơn, có thể có hạt sữa. Đây là giai đoạn đường ruột thích nghi với sữa.

Phân bé bú mẹ

Bình thường:

• Màu vàng tươi (mù tạt vàng)
• Lỏng, có hạt nhỏ như hạt vừng
• Mùi nhẹ chua, không hôi
• Tần suất: 3-12 lần/ngày trong tháng đầu (mỗi cữ bú có thể đi tiêu)
• Sau 6 tuần: có thể giảm còn 1 lần/3-7 ngày — VẪN BÌNH THƯỜNG nếu phân mềm và bé thoải mái

Lưu ý: Bé bú mẹ ít khi bị táo bón do sữa mẹ tiêu hoá hoàn toàn.

Phân bé bú sữa công thức

Bình thường:

• Màu vàng nhạt đến nâu nhạt
• Đặc hơn phân bú mẹ, sệt như bơ đậu phộng
• Mùi hơi thối nhẹ (giống phân người lớn)
• Tần suất: 1-3 lần/ngày, có thể 1 lần/2 ngày

Bú công thức dễ táo bón hơn: Nếu phân khô cứng, bé khóc khi đi — uống thêm nước, đổi loại sữa, tham khảo bác sĩ.

Màu phân BẤT THƯỜNG cần khám

• Đỏ tươi (máu tươi): Có thể do nứt hậu môn (lành), nhưng cũng có thể là dị ứng đạm sữa bò, lồng ruột — đến viện.
• Đen sau ngày 5 (không phải phân su): Có thể chảy máu đường tiêu hoá trên — cấp cứu.
• Trắng/xám/nhạt màu như đất sét: Tắc đường mật bẩm sinh — RẤT NGUY HIỂM, cần phẫu thuật trong 60 ngày đầu.
• Xanh thẫm liên tục: Không đủ sữa, dị ứng, nhiễm khuẩn.
• Nhày, có chất nhầy nhiều: Có thể nhiễm khuẩn đường ruột.
• Phân lỏng tóe nước, >10 lần/ngày: Tiêu chảy — nguy cơ mất nước, đến viện.

Nước tiểu của trẻ sơ sinh

Tần suất bình thường:

• Ngày 1: 1-2 tã ướt
• Ngày 2: 2-3 tã ướt
• Ngày 3: 3-4 tã ướt
• Ngày 4: 4-6 tã ướt
• Ngày 5+: 6-8 tã ướt/ngày — chỉ số bé bú đủ

Màu sắc:

• Vàng nhạt như nước chanh: Bình thường
• Trong suốt: Bú đủ, có thể bú nhiều
• Vàng đậm: Mất nước, cần bú nhiều hơn
• Hồng/cam ("brick dust"): Nồng độ urat cao trong những ngày đầu — bình thường nếu chỉ 1-2 ngày
• Đỏ thực sự: Có máu — đến viện ngay
• Nâu: Có thể bilirubin cao (vàng da nặng), nhiễm trùng — đến viện

Khi nào cần đến bác sĩ?

Đến khám/cấp cứu khi:

• Không đi phân su trong 48 giờ đầu
• Không đi tiêu trong 5+ ngày (bé bú công thức) hoặc bé khóc/quấy khi đi
• Phân có máu, đặc biệt máu tươi nhiều
• Phân màu trắng/xám đất sét
• Tiêu chảy >10 lần/ngày, có dấu hiệu mất nước (môi khô, ít tã ướt, lừ đừ)
• Ít hơn 6 tã ướt/ngày sau ngày 5
• Nước tiểu màu nâu, đỏ thẫm
• Bé khóc dữ khi đi tiêu hoặc đi tiểu
• Bé sốt kèm thay đổi phân/nước tiểu

Câu hỏi thường gặp