Cảm cúm vs COVID: Phân biệt và cách tự điều trị tại nhà

P
Phan Thanh Trung
Cập nhật: 28/04/2026 · 6 phút đọc
📚 💚 Sức khoẻ
Cảm cúm vs COVID: Phân biệt và cách tự điều trị tại nhà

Người Việt trung bình bị cảm cúm 2-4 lần/năm. Đa số tự khỏi trong 7-10 ngày, không cần thuốc đặc biệt. Tuy nhiên cần phân biệt với COVID-19 và biết khi nào cần đến viện. Bài này hướng dẫn từ A-Z.

Phân biệt cảm cúm vs COVID vs cảm thường

Triệu chứngCảm thườngCảm cúmCOVID-19
SốtHiếm, nhẹCao 38-40°CCó thể cao
HoNhẹCó thể nặngKhô, kéo dài
Đau cơNhẹNặngVừa-nặng
Mệt mỏiNhẹNặng, lâuNặng, kéo dài (long COVID)
Mất khứu giácKhôngHiếmPhổ biến
Sổ mũiPhổ biếnĐôi khiĐôi khi
Đau họngPhổ biếnPhổ biếnPhổ biến
Khó thởHiếmHiếmCó thể, dấu hiệu nặng

Test COVID: Mua que test nhanh tại pharmacy (50-150k). Test khi có triệu chứng nghi ngờ.

Tự điều trị tại nhà

  • Nghỉ ngơi: Quan trọng nhất. Cơ thể cần năng lượng để chống bệnh.
  • Uống nhiều nước: 2-3 lít/ngày. Súp gà, trà gừng, nước cam (vitamin C).
  • Hạ sốt: Paracetamol 500mg × 3-4 lần/ngày khi sốt >38.5°C. Tối đa 3g/ngày.
  • Súc miệng nước muối: Giảm đau họng. 2-3 lần/ngày.
  • Xịt nước muối sinh lý: Vệ sinh mũi.
  • Mật ong + chanh + gừng: Trà nóng giảm ho.
  • Hơi nước: Xông hơi với sả, chanh, gừng. Giảm nghẹt mũi.
  • Vitamin C 500-1000mg: Có thể rút ngắn 8-14% thời gian (Cochrane).
  • Kẽm 75mg trong 24 giờ đầu: Có thể giảm thời gian 33% (NIH).

KHÔNG:

  • Tự ý dùng kháng sinh (cảm cúm là virus, kháng sinh không có tác dụng)
  • Aspirin cho trẻ em (nguy cơ Reye syndrome)
  • Đi làm/đến chỗ đông người (lan virus)

Khi nào cần đến viện?

  • Sốt >39°C kéo dài >3 ngày dù dùng thuốc hạ sốt
  • Khó thở, hụt hơi, đau ngực
  • Ho ra máu hoặc đờm xanh/vàng đậm
  • Đau đầu dữ dội
  • Cứng cổ (dấu hiệu viêm màng não)
  • Mất ý thức, lú lẫn
  • Mất nước nặng (môi khô, mắt trũng, không tiểu)
  • Triệu chứng kéo dài >10 ngày không cải thiện
  • Triệu chứng nặng hơn sau khi đỡ (dấu hiệu nhiễm trùng phụ)

Đối tượng nguy cơ cao — đến viện sớm: Trẻ <5 tuổi, người >65 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền (tim, tiểu đường, hen suyễn, ung thư).

Phòng ngừa cảm cúm

  1. Tiêm vaccine cúm hàng năm: Quan trọng nhất. Hiệu quả 40-60%. Tại VNVC, Long Châu — 280-350k/mũi.
  2. Rửa tay thường xuyên: Xà phòng + nước trong 20 giây. Hoặc gel rửa tay 60% cồn.
  3. Đeo khẩu trang nơi đông: Đặc biệt mùa cúm (T11-T3) và khi có dấu hiệu bệnh.
  4. Tránh chạm tay vào mặt: Mắt, mũi, miệng — đường lây nhiễm chính.
  5. Vệ sinh đồ dùng: Điện thoại, bàn phím, tay nắm cửa.
  6. Tránh người bệnh: Hoặc giữ khoảng cách 1-2m.
  7. Tăng cường miễn dịch: Ngủ đủ, ăn uống tốt, vận động, vitamin D.
  8. Tránh hút thuốc: Người hút thuốc bị cảm cúm 2-3 lần nhiều hơn.

Vaccine cúm tại VN

Loại vaccine:

  • Influvac, Vaxigrip Tetra (4 chủng) — phổ biến nhất, 280-350k
  • FluQuadri — 4 chủng, 350-450k
  • Trẻ em từ 6 tháng tuổi đã tiêm được

Khi tiêm:

  • Tháng 9-11 trước mùa cúm cao điểm
  • Trễ vẫn được nhưng hiệu quả giảm

Đối tượng ưu tiên:

  • Trẻ em 6 tháng - 5 tuổi
  • Người >65 tuổi
  • Phụ nữ mang thai
  • Người có bệnh nền
  • Nhân viên y tế

Địa điểm tiêm: VNVC (50+ chi nhánh toàn quốc), Long Châu, FPT Long Châu, BV Nhi Đồng, các phòng khám đa khoa.

Tăng cường miễn dịch tự nhiên

  • Ngủ đủ 7-9 giờ: Thiếu ngủ giảm sản xuất tế bào T 70%.
  • Vận động đều: Tập thể dục vừa phải. Quá nặng — ngược tác dụng.
  • Vitamin D: 1000-2000 IU/ngày. Giảm 50% nguy cơ cảm cúm.
  • Vitamin C: 500-1000mg/ngày. Hơi giảm thời gian bệnh.
  • Kẽm: 15-30mg/ngày. Quan trọng cho miễn dịch.
  • Probiotics: Sữa chua, kim chi. Cân bằng hệ vi sinh ruột.
  • Tỏi: Allicin kháng khuẩn tự nhiên. 1-2 tép/ngày.
  • Trà xanh: EGCG chống virus.
  • Quản lý stress: Cortisol cao = miễn dịch giảm.

Câu hỏi thường gặp

Cảm cúm bao lâu thì khỏi?

Cảm thường: 7-10 ngày. Cảm cúm: 1-2 tuần. Ho có thể kéo dài 2-3 tuần. Mệt mỏi sau bệnh có thể kéo dài 1 tháng.

Có nên uống Tamiflu khi bị cúm?

Tamiflu (oseltamivir) chỉ hiệu quả khi uống trong 48 giờ đầu. Giảm 1-2 ngày bệnh. Có chỉ định cho người nguy cơ cao (trẻ em, người già, có bệnh nền).

Có nên đi làm khi bị cảm?

KHÔNG. Lan virus cho đồng nghiệp. Nghỉ ở nhà 2-3 ngày — phục hồi nhanh hơn + không lan.

Vitamin C có thực sự ngừa cảm không?

Không ngừa được nhưng có thể giảm thời gian/mức độ bệnh nhẹ. Ăn cam, kiwi, ổi đủ — không cần viên.

Cảm cúm khi mang thai có nguy hiểm không?

Có. Đặc biệt 3 tháng đầu (dị tật) và cuối thai kỳ (sinh non). Đến viện ngay nếu sốt cao + ho nặng. Tiêm vaccine cúm trong thai kỳ là an toàn và khuyến cáo.

Nguồn tham khảo

  • CDC Flu Information
  • Bộ Y Tế VN: Hướng dẫn cảm cúm