Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Hướng dẫn cho freelancer 2026

BHXH tự nguyện là gì?

Khác BHXH bắt buộc (cho người có hợp đồng lao động), BHXH tự nguyện cho phép tự đóng để hưởng quyền lợi:

• Lương hưu hàng tháng sau 60 tuổi (nam) / 55 tuổi (nữ)
• Trợ cấp một lần khi ngừng đóng
• Trợ cấp tử tuất cho gia đình khi mất

Mức đóng: Tự chọn — từ mức tối thiểu (1.5 triệu/tháng × 22%) đến tối đa (29.8 triệu/tháng × 22%).

Phí thực tế:

• Tối thiểu: ~330k/tháng = ~4 triệu/năm
• Trung bình: 1-2 triệu/tháng
• Tối đa: ~6.5 triệu/tháng

Lương hưu nhận được

Công thức: Lương hưu = mức lương đóng × tỷ lệ % (tăng theo số năm đóng).

• 15 năm đóng: 45% mức lương đóng
• 20 năm: 55%
• 25 năm: 65%
• 30 năm: 75% (tối đa)

Ví dụ: Đóng 1 triệu/tháng × 30 năm → lương hưu 750k/tháng.

Đóng 5 triệu/tháng × 30 năm → lương hưu 3.75 triệu/tháng.

So sánh chi phí-lợi ích:

• Đóng 1 triệu/tháng × 30 năm = 360 triệu
• Lương hưu 750k/tháng × 20 năm sau hưu (đến 80 tuổi) = 180 triệu
• Cộng phụ cấp tử tuất, BHYT — tổng 250-300 triệu

Kết luận: Hơi thiệt nếu chỉ tính số. Nhưng có giá trị bảo hiểm + lương hưu cố định + BHYT miễn phí.

BHXH tự nguyện vs Tự đầu tư

Đóng 1 triệu/tháng × 30 năm:

• BHXH tự nguyện: Lương hưu 750k/tháng + BHYT miễn phí + an toàn 100%
• Tự đầu tư ETF (8%/năm): Sau 30 năm có ~1.5 tỷ. Rút 4%/năm = 5 triệu/tháng

Tự đầu tư cho lương hưu cao gấp 6-7 lần — NHƯNG:

• Phải kỷ luật tự đầu tư đều đặn 30 năm
• Rủi ro thị trường (có thể mất 20-30% lúc cần)
• Phải có kiến thức quản lý đầu tư

Kết hợp: Đóng BHXH tự nguyện mức tối thiểu (an toàn cơ bản) + tự đầu tư phần còn lại (tăng trưởng) — tốt nhất.

Ai nên đóng BHXH tự nguyện?

Nên đóng nếu:

• Người tự kinh doanh, freelancer, nông dân — không có BHXH bắt buộc
• Đã có 5-10 năm BHXH bắt buộc rồi nghỉ — đóng tự nguyện để đủ 20 năm hưởng lương hưu
• Không kỷ luật tự đầu tư cho hưu trí
• Muốn an tâm có lương hưu cố định

Có thể không cần nếu:

• Đã có BHXH bắt buộc đủ 20+ năm
• Có kế hoạch đầu tư tự cho hưu trí (ETF, BĐS)
• Có thu nhập thụ động đủ sau hưu trí

Thủ tục đóng BHXH tự nguyện

Bước 1: Đến cơ quan BHXH quận/huyện. Mang CCCD, hộ khẩu.

Bước 2: Điền tờ khai TK1-TS, chọn mức đóng.

Bước 3: Đóng tiền (theo tháng, quý, 6 tháng, năm). Có thể đóng 1 lần cho nhiều tháng.

Bước 4: Nhận sổ BHXH (nếu chưa có) hoặc bổ sung vào sổ cũ.

Đóng online:

• App VssID (BHXH chính thức)
• App ngân hàng (MB, Vietcombank, BIDV)
• Cổng dịch vụ công Quốc gia

Lưu ý: Có thể chuyển từ tự nguyện sang bắt buộc hoặc ngược lại — không mất thời gian đóng.

Câu hỏi thường gặp